# Wat doen P, I en D?

> Schuif aan P, I en D en zie direct wat een PID regelaar met een temperatuurregeling doet: doorschot, insteltijd en blijvende afwijking, interactief.

Zo test een engineer een regelkring: het setpoint een stap verzetten en kijken hoe de temperatuur volgt. Hier gebeurt dat steeds opnieuw, tussen 50 en 60 °C. Schuif tijdens het lopen aan de regelaar en kijk wat er met de lijn gebeurt: rechts ziet u de volgende stap al aankomen.

Dit is de tekstversie van een interactieve simulatie. Op de pagina zelf springt het setpoint steeds tussen 50 en 60 °C in een lopende trend, schuift u tijdens het lopen aan P, I en D en ziet u voor een stap van 50 naar 60 °C het doorschot, de tijd tot het setpoint en de blijvende afwijking.

## De drie acties

- **P (proportioneel)**: Reageert op hoe groot het verschil met het setpoint nu is.
- **I (integrerend)**: Reageert op hoe lang het verschil al bestaat.
- **D (differentiërend)**: Reageert op hoe snel de temperatuur verandert, en remt af.

## Wat u ziet

- **Doorschot**: hoe ver de temperatuur boven het setpoint uitkomt.
- **Op temperatuur na**: hoe lang het duurt voordat de temperatuur binnen een halve graad van het setpoint blijft.
- **Blijvende afwijking**: het verschil met het setpoint dat aan het eind van de test overblijft.

## Het model

Het proces is een eerste-ordeproces met dode tijd (K = 1 °C per %, τ = 15 s, θ = 2 s, bij 50 % klepstand 55 °C). De regelaar heeft de ISA-standaardvorm, D actie op de meetwaarde en een scantijd van 0,5 s. De schuif voor I loopt van Tn = 60 s (zwak) naar Tn = 2 s (sterk). Optimaal betekent hier: zo snel mogelijk op het setpoint, met hoogstens 0,3 °C doorschot en een rustige klep. Op een ander proces horen andere instellingen. Het gedrag van P, I en D blijft hetzelfde.

## P, I en D werken in uw installatie precies zo.

Dit is een gesimuleerd proces. In de praktijk staat het setpoint meestal stil en vangt de regelaar vooral verstoringen op; een stap zoals hier laat zien hoe goed hij dat doet. In een echte regelkring halen wij de tijdconstante, dode tijd en versterking uit uw eigen trenddata en berekenen we daaruit de instellingen. Wilt u weten of uw regeling beter kan? Doe de quickscan, of lees hoe een PID regelaar precies werkt.

[Doe de quickscan](/tools/pid-quickscan)

[PID regelaar uitgelegd](/kennis/pid-regelaar-uitgelegd)